Tuyển tạp một số bài thơ hay của nhà thơ Tố Hữu

1, Từ Ấy

Từ ấy trong tôi bừng nắng hạMặt trời chân lý chói qua timHồn tôi là một vườn hoa láRất đậm hương và rộn tiếng chim…

Tôi buộc lòng tôi với mọi ngườiĐể tình trang trải với trăm nơiĐể hồn tôi với bao hồn khổGần gũi nhau thêm mạnh khối đời

Tôi đã là con của vạn nhàLà em của vạn kiếp phôi phaLà anh của vạn đầu em nhỏKhông áo cơm, cù bất cù bơ…

Tháng 7-1938

2, Khi Con Tu Hú

Khi con tu hú gọi bầyLúa chiêm đang chín trái cây ngọt dầnVườn râm dậy tiếng ve ngânBắp rây vàng hạt đầy sân nắng đàoTrời xanh càng rộng càng caoĐôi con diều sáo lộn nhào từng không…

Ta nghe hè dậy bên lòngMà chân muốn đạp tan phòng, hè ôi.Ngột làm sao, chết uất thôiCon chim tu hú ngoài trời cứ kêu!

Huế, tháng 7-1939

3, Lượm

Ngày Huế đổ máu,Chú Hà Nội về,Tình cờ chú cháu,Gặp nhau Hàng Bè.

Chú bé loắt choắt,Cái xắc xinh xinh,Cái chân thoăn thoắt,Cái đầu nghênh nghênh,

Ca-lô đội lệch,Mồm huýt sáo vang,Như con chim chích,Nhảy trên đường vàng…

- “Cháu đi liên lạc,Vui lắm chú à.Ở đồn Mang Cá,Thích hơn ở nhà!”

Cháu cười híp mí,Má đỏ bồ quân:- “Thôi, chào đồng chí!”Cháu đi xa dần…

Cháu đi đường cháu,Chú lên đường ra,Ðến nay tháng sáu,Chợt nghe tin nhà.

Ra thế,Lượm ơi!

Một hôm nào đó,Như bao hôm nào,Chú đồng chí nhỏ,Bỏ thư vào bao,

Vụt qua mặt trận,Ðạn bay vèo vèo,Thư đề “Thượng khẩn”,Sợ chi hiểm nghèo!

Ðường quê vắng vẻ,Lúa trổ đòng đòng,Ca-lô chú bé,Nhấp nhô trên đồng…

Bỗng loè chớp đỏ,Thôi rồi, Lượm ơi!Chú đồng chí nhỏ,Một dòng máu tươi!

Cháu nằm trên lúa,Tay nắm chặt bông,Lúa thơm mùi sữa,Hồn bay giữa đồng.

Lượm ơi, còn không?

Chú bé loắt choắt,Cái xắc xinh xinh,Cái chân thoăn thoắt,Cái đầu nghênh nghênh.

Ca-lô đội lệch,Mồm huýt sáo vang,Như con chim chích,Nhảy trên đường vàng…

1949

4, Việt Bắc

- Mình về mình có nhớ ta?Mười lăm năm ấy thiết tha mặn nồng.Mình về mình có nhớ không?Nhìn cây nhớ núi, nhìn sông nhớ nguồn.

- Tiếng ai tha thiết bên cồnBâng khuâng trong dạ, bồn chồn bước điÁo chàm đưa buổi phân lyCầm tay nhau biết nói gì hôm nay…

- Mình đi, có nhớ những ngàyMưa nguồn suối lũ, những mây cùng mù?Mình về, có nhớ chiến khuMiếng cơm chấm muối, mối thù nặng vai?Mình về, rừng núi nhớ aiTrám bùi để rụng, măng mai để giàMình đi, có nhớ những nhàHắt hiu lau xám, đậm đà lòng sonMình về, còn nhớ núi nonNhớ khi kháng Nhật, thuở còn Việt MinhMình đi, mình có nhớ mìnhTân Trào, Hồng Thái, mái đình cây đa?

- Ta với mình, mình với taLòng ta sau trước mặn mà đinh ninhMình đi, mình lại nhớ mìnhNguồn bao nhiêu nước nghĩa tình bấy nhiêu…Nhớ gì như nhớ người yêuTrăng lên đầu núi, nắng chiều lưng nươngNhớ từng bản khói cùng sươngSớm khuya bếp lửa người thương đi về.Nhớ từng rừng nứa bờ treNgòi Thia sông Ðáy, suối Lê vơi đầyTa đi, ta nhớ những ngàyMình đây ta đó, đắng cay ngọt bùi…

Thương nhau, chia củ sắn lùiBát cơm sẻ nửa, chăn sui đắp cùngNhớ người mẹ nắng cháy lưngÐịu con lên rẫy bẻ từng bắp ngôNhớ sao lớp học i tờÐồng khuya đuốc sáng những giờ liên hoanNhớ sao ngày tháng cơ quanGian nan đời vẫn ca vang núi đèo.Nhớ sao tiếng mõ rừng chiềuChày đêm nện cối đều đều suối xa…

Ta về, mình có nhớ taTa về ta nhớ những hoa cùng ngườiRừng xanh hoa chuối đỏ tươiÐèo cao nắng ánh dao gài thắt lưng.Ngày xuân mơ nở trắng rừngNhớ người đan nón chuốt từng sợi giangVe kêu rừng phách đổ vàngNhớ cô em gái hái măng một mìnhRừng thu trăng rọi hoà bìnhNhớ ai tiếng hát ân tình thuỷ chung.

Nhớ khi giặc đến giặc lùngRừng cây núi đá ta cùng đánh TâyNúi giăng thành luỹ sắt dàyRừng che bộ đội rừng vây quân thùMênh mông bốn mặt sương mùÐất trời ta cả chiến khu một lòng.

Ai về ai có nhớ không?Ta về ta nhớ Phủ Thông, đèo GiàngNhớ sông Lô, nhớ phố RàngNhớ từ Cao-Lạng nhớ sang Nhị Hà…Những đường Việt Bắc của taÐêm đêm rầm rập như là đất rungQuân đi điệp điệp trùng trùngÁnh sao đầu súng bạn cùng mũ nanDân công đỏ đuốc từng đoànBước chân nát đá, muôn tàn lửa bay.Nghìn đêm thăm thẳm sương dàyÐèn pha bật sáng như ngày mai lên.Tin vui chiến thắng trăm miềmHoà Bình, Tây Bắc, Ðiện Biên vui vềVui từ Ðồng Tháp, An KhêVui lên Việt Bắc, đèo De, núi Hồng.

Ai về ai có nhớ không?Ngọn cờ đỏ thắm gió lồng cửa hang.Nắng trưa rực rỡ sao vàngTrung ương, Chính phủ luận bàn việc côngÐiều quân chiến dịch thu đôngNông thôn phát động, giao thông mở đườngGiữ đê, phòng hạn, thu lươngGửi dao miền ngược, thêm trường các khu…

Ở đâu u ám quân thùNhìn lên Việt Bắc: Cụ Hồ sáng soiỞ đâu đau đớn giống nòiTrông về Việt Bắc mà nuôi chí bền.Mười lăm năm ấy ai quênQuê hương cách mạng dựng nên Cộng hoàMình về mình lại nhớ taMái đình Hồng Thái cây đa Tân Trào.

- Nước trôi nước có về nguồnMây đi mây có cùng non trở về?Mình về, ta gửi về quêThuyền nâu trâu mộng với bè nứa maiNâu này nhuộm áo không phaiCho lòng thêm đậm cho ai nhớ mìnhTrâu về, xanh lại Thái BìnhNứa mai gài chặt mối tình ngược xuôi.

- Nước trôi, lòng suối chẳng trôiMây đi mây vẫn nhớ hồi về nonÐá mòn nhưng dạ chẳng mònChàm nâu thêm đậm, phấn son chẳng nhoà.Nứa mai mình gửi quê nhàNước non đâu cũng là ta với mìnhThái Bình đồng lại tươi xanhPhên nhà lại ấm, mái đình lại vui…

- Mình về thành thị xa xôiNhà cao, còn thấy núi đồi nữa chăng?Phố đông, còn nhớ bản làngSáng đèn, còn nhớ mảnh trăng giữa rừng?Mình đi, ta hỏi thăm chừngBao giờ Việt Bắc tưng bừng thêm vui?

- Ðường về, đây đó gần thôi!Hôm nay rời bản về nơi thị thànhNhà cao chẳng khuất non xanhPhố đông, càng giục chân nhanh bước đường.Ngày mai về lại thôn hươngRừng xưa núi cũ yêu thương lại vềNgày mai rộn rã sơn khêNgược xuôi tàu chạy, bốn bề lưới giăng.Than Phấn Mễ, thiếc Cao BằngPhố phường như nấm như măng giữa trờiMái trường ngói mới đỏ tươi.Chợ vui trăm nẻo về khơi luồng hàngMuối Thái Bình ngược Hà GiangCày bừa Ðông Xuất, mía đường tỉnh ThanhAi về mua vại Hương CanhAi lên mình gửi cho anh với nàngChiếu Nga Sơn, gạch Bát TràngVải tơ Nam Ðịnh, lụa hàng Hà ÐôngÁo em thêu chỉ biếc hồngMùa xuân ngày hội lùng tùng thêm tươiCòn non, còn nước, còn trờiBác Hồ thêm khoẻ, cuộc đời càng vui!

- Mình về với Bác đường xuôiThưa giùm Việt Bắc không nguôi nhớ NgườiNhớ ông Cụ mắt sáng ngờiÁo nâu túi vải đẹp tươi lạ thường!Nhớ Người những sáng tinh sươngUng dung yên ngựa trên đường suối reoNhớ chân Người bước lên đèoNgười đi rừng núi trông theo bóng Người…

- Lòng ta ơn Ðảng đời đờiNgược xuôi đôi mặt một lời song song.Ngàn năm xưa nước non HồngCòn đây ơn Ðảng nối dòng dài lâuNgàn năm non nước mai sauÐời đời ơn Ðảng càng sâu càng nồng.

Cầm tay nhau hát vui chungHôm sau mình nhé, hát cùng Thủ đô.

10-1954

5, Bầm Ơi!

Ai về thăm mẹ quê taChiều nay có đứa con xa nhớ thầm…Bầm ơi có rét không bầm!Heo heo gió núi, lâm thâm mưa phùnBầm ra ruộng cấy bầm runChân lội dưới bùn, tay cấy mạ nonMạ non bầm cấy mấy đonRuột gan bầm lại thương con mấy lần.Mưa phùn ướt áo tứ thânMưa bao nhiêu hạt, thương bầm bấy nhiêu!Bầm ơi, sớm sớm chiều chiềuThương con, bầm chớ lo nhiều bầm nghe!Con đi trăm núi ngàn kheChưa bằng muôn nỗi tái tê lòng bầmCon đi đánh giặc mười nămChưa bằng khó nhọc đời bầm sáu mươi.Con ra tiền tuyến xa xôiYêu bầm yêu nước, cả đôi mẹ hiền.Nhớ thương con bầm yên tâm nhéBầm của con, mẹ Vệ quốc quân.Con đi xa cũng như gầnAnh em đồng chí quây quần là con.Bầm yêu con, yêu luôn đồng chíBầm quý con, bầm quý anh em.Bầm ơi, liền khúc ruột mềmCó con có mẹ, còn thêm đồng bàoCon đi mỗi bước gian laoXa bầm nhưng lại có bao nhiêu bầm!Bao bà cụ từ tâm như mẹYêu quý con như đẻ con ra.Cho con nào áo nào quàCho củi con sưởi, cho nhà con ngơi.Con đi, con lớn lên rồiChỉ thương bầm ở nhà ngồi nhớ con!Nhớ con, bầm nhé đừng buồnGiặc tan, con lại sớm hôm cùng bầm.Mẹ già tóc bạc hoa râmChiều nay chắc cũng nghe thầm tiếng con…

(1948)

6, Một Tiếng Đờn

Mới bình minh đó đã hoàng hônĐang nụ cười tươi lệ bỗng tuônĐời thường sớm nắng chiều mưa vậyKhuấy động lòng ta biết mấy buồn.

Ôi kiếp trăm năm được mấy ngàyTrời xanh không gợn áng mây bayThủy chung son sắt nên tình bạnÊm ấm lòng ta mỗi phút giây.

Còn khổ đau nào đau khổ hơnTrái tim luôn sát muối oán hờnCòn đây một chút trong đêm lạnhĐầm ấm bên em một tiếng đờn.

(20-2-1991)

7, Tạm Biệt

Tạm biệt đời ta yêu quý nhất,Còn mấy dòng thơ, một nắm tro.Thơ gửi bạn đường. Tro bón đất,Sống là cho. Chết cũng là cho.

7.1, Dửng Dưng

Du khách bảo đây vườn kín đáoVới hương dìu dịu, ý ngàn xưaThời mây xanh nhạt màu hư ảoĐây xứ mơ màng, đây xứ thơ…

Cô gái thẫn thờ vê áo mỏng,Nghiêng nghiêng vành nón dáng chờ aiVen bờ sông phẳng con đò mộngLả lướt đi về trong gió mai…

Thành quách trăm năm sầm mặt lạnhNgọn cờ uể oải vật vờ layLâu đài đường bệ màu kiêu hãnhÁo gấm hài nhung cánh phượng bay.

Ta nện gót trên đường phố HuếDửng dưng không một cảm tình chiKhông gian sặc sụa mùi ô uếMà nước dòng Hương mãi cuốn đi…

Ý chết đã phơi vàng héo úaMùa thu lá sắp rụng trên đườngMơ chi ảo mộng ngàn xưa nữa ?Cây hết thời xanh đến tiết vàng!

Ai tưởng ngàn năm nương đất ấyMầm non thêm nhựa, lá thêm tươiÔi mỉa mai hồn ta chỉ thấyRêu hèn sống gửi nhánh khô thôi.

Ai tưởng thiên đường sao nhấp nhánhTài hoa tinh kết, ngọc long lanhTa chỉ thấy nơi đây mồ lạnhChôn linh hồn đắm đuối hư danh.

8, Bác Ơi!

Suốt mấy hôm rày đau tiễn đưaĐời tuôn nước mắt, trời tuôn mưa…Chiều nay con chạy về thăm BácƯớt lạnh vườn cau, mấy gốc dừa!

Con lại lần theo lối sỏi quenĐến bên thang gác, đứng nhìn lênChuông ôi chuông nhỏ còn reo nữa?Phòng lặng, rèm buông, tắt ánh đèn!

Bác đã đi rồi sao, Bác ơi!Mùa thu đang đẹp, nắng xanh trờiMiền Nam đang thắng, mơ ngày hộiRước Bác vào thăm, thấy Bác cười!

Trái bưởi kia vàng ngọt với aiThơm cho ai nữa, hỡi hoa nhài!Còn đâu bóng Bác đi hôm sớmQuanh mặt hồ in mây trắng bay…

Ôi, phải chi lòng được thảnh thơiNăm canh bớt nặng nỗi thương đờiBác ơi, tim Bác mênh mông thếÔm cả non sông, mọi kiếp người.

Bác chẳng buồn đâu, Bác chỉ đauNỗi đau dân nước, nỗi năm châuChỉ lo muôn mối như lòng mẹCho hôm nay và cho mai sau…

Bác sống như trời đất của taYêu từng ngọn lúa, mỗi cành hoaTự do cho mỗi đời nô lệSữa để em thơ, lụa tặng già

Bác nhớ miền Nam, nỗi nhớ nhàMiền Nam mong Bác, nỗi mong chaBác nghe từng bước trên tiền tuyếnLắng mỗi tin mừng tiếng súng xa.

Bác vui như ánh buổi bình minhVui mỗi mầm non, trái chín cànhVui tiếng ca chung hoà bốn biểnNâng niu tất cả chỉ quên mình.

Bác để tình thương cho chúng conMột đời thanh bạch, chẳng vàng sonMong manh áo vải hồn muôn trượngHơn tượng đồng phơi những lối mòn.

Ôi Bác Hồ ơi, những xế chiềuNghìn thu nhớ Bác biết bao nhiêu?Ra đi, Bác dặn: “Còn non nước…”Nghĩa nặng, lòng không dám khóc nhiều

Bác đã lên đường theo tổ tiênMác - Lênin, thế giới Người hiềnÁnh hào quang đỏ thêm sông núiDắt chúng con cùng nhau tiến lên!

Nhớ đôi dép cũ nặng công ơnYêu Bác, lòng ta trong sáng hơnXin nguyện cùng Người vươn tới mãiVững như muôn ngọn dải Trường Sơn.

(6-9-1969)

9, Hoan Hô Chiến Sĩ Điện Biên

I

Tin về nửa đêmHoả tốc hoả tốcNgựa bay lên dốcĐuốc chạy sáng rừngChuông reo tin mừngLoa kêu từng cửaLàng bản đỏ đèn, đỏ lửa…

Hoan hô chiến sĩ Điện BiênHoan hô đồng chí Võ Nguyên Giáp!Sét đánh ngày đêmxuống đầu giặc Pháp!Vinh quang Tổ quốc chúng taNước Việt Nam dân chủ cộng hoàVinh quang Hồ Chí Minh, Cha củachúng ta ngàn năm sống mãiQuyết chiến quyết thắng, cờ đỏsao vàng vĩ đại

Kháng chiến ba nghìn ngàyKhông đêm nào vui bằng đêm nayĐêm lịch sử Điện Biên sáng rựcTrên đất nước, nhưHuân chương trên ngựcDân tộc ta dân tộc anh hùng!

Điện Biên vời vợi nghìn trùngMà lòng bốn biển nhịp cùng lòng taĐêm nay bè bạn gần xaTin về chắc cũng chan hoà vui chung.

II

Hoan hô chiến sĩ Điện BiênChiến sĩ anh hùngĐầu nung lửa sắtNăm mươi sáu ngày đêm khoét núi,ngủ hầm, mưa dầm, cơm vắtMáu trộn bùn nonGan không núngChí không mòn!Những đồng chí thân chôn làmgiá súngĐầu bịt lỗ châu maiBăng mình qua núi thép gaiÀo ào vũ bão,Những đồng chí chèn lưng cứu pháoNát thân, nhắm mắt, còn ôm…Những bàn tay xẻ núi lăn bomNhất định mở đường cho xe talên chiến trường tiếp viện

Và những chị, những anh ngàyđêm ra tiền tuyếnMấy tầng mây gió lớn mưa toDốc Pha Đin, chị gánh anh thồĐèo Lũng Lô, anh hò chị hátDù bom đạn xương tan, thịt nátKhông sờn lòng, không tiếc tuổi xanh…Hỡi các chị, các anhTrên chiến trường ngã xuốngMáu của anh chị, của chúng takhông uổngSẽ xanh tươi đồng ruộng Việt NamMường Thanh, Hồng Cúm, Him LamHoa mơ lại trắng, vườn cam lại vàng…

III

Lũ chúng nó phải hàng, phải chếtQuyết trận này quét sạch Điện Biên!Quân giặc điênChúng bay chui xuống đấtChúng bay chạy đằng trời?Trời không của chúng bayĐạn ta rào lưới sắt!Đất không của chúng bayĐai thép ta thắt chặt!

Của ta trời đất đêm ngàyNúi kia, đồi nọ, sông này của taChúng bay chỉ một đường raMột là tử địa, hai là tù binhHạ súng xuống rùng mình run rẩyNghe pháo ta lừng lẫy thét gầm!Nghe trưa nay tháng năm, mùng bảyTrên đầu bay thác lửa hờn cămTrông: Bốn mặt luỹ hầm sụp đổTướng quân bay lố nhố cờ hàngTrông: Chúng ta cờ đỏ sao vàngRực trời đất Điện Biên toàn thắng!Hoan hô chiến sĩ Điện Biên!

Tiếng reo núi vọng sông rềnĐêm nay chắc cũng về bên Bác HồBác đang cúi xuống bản đồChắc là nghe tiếng quân hò quân reo…Từ khi vượt núi qua đèoTa đi, Bác vẫn nhìn theo từng ngàyTin về mừng thọ đêm nayChắc vui lòng Bác giờ này đợi trông!

IV

Đồng chí Phạm Văn ĐồngỞ bên đó, chắc đêm nay không ngủTin đây Anh, Điện Biên Phủ hoàn thànhNgày mai, vào cuộc đấu tranhNhìn xuống mặt bọn Bi-đôn, SmítAnh sẽ nói: “Thực dân, phát xítĐã tàn rồi!Tổ quốc chúng tôiMuốn độc lập hoà bình trở lạiKhông muốn lửa bom đổxuống đầu con cáiNước chúng tôi và nước các anhNếu còn say máu chiến tranhỞ Việt Nam, các anh nên nhớTre đã thành chông, sông là sông lửaVà trận thắng Điện BiênCũng mới là bài học đầu tiên!”

(5-1954)