Dàn ý một số dạng NLXH thường gặp

Đời sống xã hội càng rộng mở thì các vấn đề được đặt ra trong bài văn nghị luận xã hội càng phong phú. Mỗi dạng bài NLXH lại khai thác một góc nhìn riêng về cuộc sống. Điều đó đòi hỏi người viết trong quá trình làm bài không chỉ cần hiểu vấn đề mà còn phải nắm được dàn ý đặc thù của từng dạng. Việc hệ thống hoá những khung dàn ý cơ bản, do đó, trở thành chìa khóa giúp học sinh viết nhanh, viết đúng và viết sâu.

Trong bài viết này, Thích Văn học gửi bạn một số dàn ý cơ bản - dễ hiểu - dễ áp dụng cho những dạng NLXH thường gặp nhất. Cùng tham khảo và ứng dụng ngay vào quá trình học tập nhé!

1. Nghị luận về một hiện tượng đời sống

- Mở bài: Giới thiệu vấn đề, nêu vấn đề và bày tỏ ý kiến của người viết

- Thân bài:

• Giải thích hiện tượng đó là gì? (Nêu khái niệm)
• Thực trạng của hiện tượng
• Nguyên nhân của hiện tượng.
• Tác dụng/ Hậu quả
• Ý nghĩa/ Giải pháp, biện pháp khắc phục
• Phản đề

- Kết bài:

• Khẳng định vấn đề nghị luận.
• Bài học nhận thức, hành động và liên hệ bản thân.

2. Nghị luận về một tư tưởng đạo lý

- Mở bài:

• Giới thiệu vấn đề tư tưởng, đạo lí cần bàn luận.
• Nếu vấn đề nghị luận và ý kiến của người viết

- Thân bài:

• Giải thích
• Bàn luận: Ý nghĩa của tư tưởng, đạo lí
  • Đưa ra những lí lẽ và dẫn chứng làm sáng tỏ vấn đề nghị luận
• Mở rộng vấn đề (phản đề)
  • Phê phán những biểu hiện sai lệch, trái ngược với tư tưởng đạo lí đó trong thực tế.
  • Nêu hậu quả của việc không thực hiện hoặc xem nhẹ tư tưởng đạo lí trong cuộc sống cá nhân và cộng đồng.
• Bài học nhận thức và hành động

- Kết bài:

• Khẳng định lại giá trị, ý nghĩa của tư tưởng đạo lí trong đời sống con người.
• Liên hệ bản thân

3. Nghị luận phản đối ý kiến

- Mở bài:

• Giới thiệu, nêu được vấn đề và bày tỏ ý kiến phản đối của người viết về yấn đề cần bàn luận

- Thân bài:

• Giải thích ý kiến:
• Bàn luận: Vì sao không đồng tình?
  • Chỉ ra những điểm hạn chế, sai lệch, phiến diện hoặc nguy hại của ý kiến đó.
  • Dẫn chứng thực tế để chứng minh vì sao ý kiến ấy không phù hợp (đưa ra ý nghĩa và vai trò của vấn đề nghị luận)
• Phản đề:
  • So sánh với ý kiến đúng đắn để làm nổi bật sự sai lệch của ý kiến đang phản bác.
  • Nêu tác hại của việc tiếp nhận và hành động theo ý kiến sai lệch đó:
• Bài học nhận thức và hành động:
  • Đề xuất tư tưởng, cách nhìn đúng đắn
  • Liên hệ bản thân: cách tiếp nhận thông tin, lựa chọn lối sống đúng đắn.

- Kết bài:

• Khẳng định lại sự phản đối.
• Khẳng định thái độ đúng đắn khi bày tỏ quan điểm trước những vấn đề sai lệch

4. Nghị luận tán thành ý kiến

- Mở bài:

• Giới thiệu vấn đề, trích dẫn hoặc nêu lại ý kiến được bàn luận.
• Khẳng định sự đồng tình, tán thành với ý kiến đó.

- Thân bài:

• Giải thích ý kiến:
  • Nêu rõ nội dung, thông điệp của ý kiến.
  • Tư tưởng, quan điểm mà ý kiến hướng tới là gì?
• Phân tích - Chứng minh: Vì sao đồng tình?
  • Chứng minh tính đúng đắn, hợp lí của ý kiến bằng lí lẽ và dẫn chứng thực tế.
  • Phân tích những biểu hiện tích cực khi con người hành động theo ý kiền đó.
• Bình luận, mở rộng:
  • Khẳng định ý kiến mang tính định hướng đúng đắn cho nhận thức và hành động.
  • So sánh với các ý kiến trái chiều (nếu có) để làm rõ hơn lập luận.
• Bài học nhận thức và hành động: Bài học rút ra cho cá nhân về tư tưởng, đạo đức, cách sống,…

- Kết bài:

• Khẳng định lại sự tán thành với ý kiến đã nêu.
• Nhấn mạnh giá trị thực tiễn và ý nghĩa giáo dục của ý kiến đó trong đời sống.

5. Nghị luận dạng bài lựa chọn ý kiến

- Mở bài:

• Giới thiệu vấn đề, trích dẫn vấn đề nghị luận.
• Nêu lựa chọn của cá nhân về vấn đề nghị luận (có thể chọn một trong hai ý kiến hoặc kết hợp cả hai ý kiến)

- Thân bài:

• Giải thích vấn đề:
  • Nêu rõ nội dung, thông điệp của ý kiến.
  • Tư tưởng, quan điểm mà ý kiến hướng tới là gì?
• Bàn luận chứng minh:
  • Biết dùng các lí lẽ và phân tích bằng chứng để làm sáng tỏ ý kiến mà người viết lựa chọn để thuyết phục người đọc.
• Bàn luận mở rộng. (phắn đề, đối thoại với ý kiến trái chiều hoặc đưa ý kiến giả định)
• Bài học nhận thức và hành động

- Kết bài:

• Khẳng định ý kiến, vấn đề, rút ra bài học cho bản thân

Tham khảo bài viết khác tại đây:

Dàn ý cho dạng bài nghị luận xã hội về một ý kiến/quan điểm

Dàn ý bài nghị luận xã hội giải quyết một vấn đề và những lưu ý