Bí kíp làm bài văn nghị luận về một vấn đề xã hội

Đối với các bạn học sinh lớp 10, các bạn sẽ được làm quen với dạng bài nghị luận về một vấn đề xã hội ở học kì 2. Dạng bài này đòi hỏi các bạn có cái nhìn đa chiều và thể hiện tốt quan điểm cá nhân về vấn đề được đề bài đặt ra.

Dàn ý chung

1. Mở bài

- Dẫn dắt qua trích dẫn/ thực trạng đời sống liên quan đến vấn đề nghị luận.

- Giới thiệu vấn đề nghị luận

- Bày tỏ quan điểm cá nhân: đây là vấn đề tích cực/ tiêu cực/ có ý nghĩa quan trọng với xã hội.

2. Thân bài

- Giải thích:

• Giải thích từ khóa
• Thể hiện cách nhìn nhận, đánh giá về vấn đề

- Những cơ sở giúp em đưa ra quan điểm:

• Thực trạng diễn ra của vấn đề/ Biểu hiện
• Nguyên nhân làm hình thành/ gây ra

- Những ảnh hưởng, tác động của vấn đề (lí giải theo quan điểm cá nhân)

• Tác động tích cực: đối với cá nhân; cộng đồng
• Ảnh hưởng tiêu cực: đối với cá nhân; cộng đồng

- Mở rộng, phản đề:

• Đưa ra những ý kiến trái chiều về vấn đề được đặt ra
• Bổ sung ý kiến để vấn đề được nhìn nhận trọn vẹn

- Giải pháp/ Bài học nhận thức & hành động:

• Nhấn mạnh tầm quan trọng của việc nhận thức đúng đắn về vấn đề.
• Đưa ra những hành động cụ thể để phát huy sự tích cực/ giảm thiểu sự tiêu cực của vấn đề.

3. Kết bài

- Khẳng định ý nghĩa của vấn đề xã hội vừa bàn luận.

- Nhấn mạnh vai trò, trách nhiệm của cá nhân/ cộng đồng trong việc giải quyết vấn đề.

Ví dụ minh họa

Đề bài: Nghị luận về hiện tượng thần tượng ở giới trẻ hiện nay

1. Mở bài: Dẫn dắt và giới thiệu vấn đề nghị luận

2. Thân bài:

- Giải thích

• Thần tượng là hình mẫu lí tưởng hoạt động trong lĩnh vực nghệ thuật; nhận được nhiều sự hâm mộ về tài năng, những đóng góp,…
• Ngưỡng mộ thần tượng là việc bày tỏ sự mến mộ, tôn vinh, yêu thích một cách cuồng nhiệt dành cho những thần tượng.

⇒ Đây là một khía cạnh nổi bật trong đời sống tinh thần của giới trẻ hiện nay; có những tác động, ảnh hưởng tích cực và tiêu cực.

- Biểu hiện

• Xuất hiện các cộng đồng fan hâm mộ; người hâm mộ theo dõi sát sao các thông tin, hoạt động của thần tượng trên mạng xã hội.
• Tham gia các buổi fan meeting, concert có thần tượng.
• Mua sắm các sản phẩm liên quan đến thần tượng.

- Những tác động của hiện tượng thần tượng:

• Tích cực:
  • Nếu thần tượng có những thành tựu đáng ngưỡng mộ, ta sẽ có động lực, nguồn cảm hứng để học tập, rèn luyện bản thân.
  • Có thêm cơ hội tiếp cận, hiểu hơn về những nền văn hóa khác nhau (thông qua phim ảnh, âm nhạc,…)
  • Tạo dựng, mở rộng được mối quan hệ với những người có chung sở thích (các buổi họp fan,…)
  • Học hỏi được ở thần tượng về tư duy, quan điểm sống, lối sống,… tích cực.
• Tiêu cực:
  • Dễ bị cuốn theo những cuộc xung đột không đáng có trên mạng xã hội (tranh cãi giữa các fandom,…)
  • Có thể dẫn đến những hành vi tiêu cực, mù quáng như: bảo vệ thần tượng một cách cực đoan,…
  • Một vài bạn trẻ quá tập trung quá mức/ mất quá nhiều thời gian, tiền bạc vào việc theo đuổi thần tượng → ảnh hưởng tiêu cực đến công việc, học tập.
  • Dễ bị ảnh hưởng trong suy nghĩ, quan điểm sống,… nếu thần tượng có những phát ngôn, hành vi thiếu chuẩn mực.

- Mở rộng - Phản đề:

• Phê phán những cá nhân thần tượng một cách mù quáng, xa rời thực tế mà ảnh hưởng tiêu cực đến cuộc sống cá nhân.

- Giải pháp:

• Mỗi cá nhân cần biết lấy thần tượng làm nguồn cảm hứng tích cực để học hỏi những điều tốt đẹp.
• Không để việc thần tượng ảnh hưởng đến cuộc sống cá nhân mà cần biết cân bằng với các hoạt động khác (học tập, gia đình,…)
• Thần tượng một cách chọn lọc; không chạy theo trào lưu/ có cách thể hiện sự ngưỡng mộ một cách mù quáng.

3. Kết bài: Đánh giá về vấn đề & bày tỏ quan điểm cá nhân.

Tham khảo những bài viết liên quan tại đây:

Cách làm bài văn nghị luận xã hội về hai ý kiến

Viết phần dẫn chứng nghị luận xã hội - Làm sao để đúng, đủ, hay?