Phòng, chống tệ nạn xã hội tại Lào Cai: Hoàn thành vượt mức các chỉ tiêu

Trước tiên, ông có thể cho biết về diễn biến tình hình tệ nạn ma túy, mại dâm, buôn bán người trên địa bàn tỉnh?

Ông Nguyễn Tường Long: Tại Lào Cai, tình hình tội phạm ma túy có chiều hướng gia tăng và diễn biến phức tạp với phương thức, thủ đoạn ngày càng tinh vi, manh động. Theo thống kê của các cơ quan chức năng cho thấy tỷ lệ án năm sau cao hơn năm trước, số lượng ma tuý thu giữ tăng, các đường dây mua bán vận chuyển ma tuý ngày càng lớn. Phương thức, thủ đoạn tuy không mới nhưng gây rất nhiều khó khăn cho các lực lượng chức năng ở Lào Cai. Tình trạng tái trồng cây thuốc phiện vẫn còn rải rác tại những điạ bàn vùng cao hẻo lánh. Ngày càng nhiều loại ma túy mới xuất hiện, nên việc xác định thống kê người nghiện mới gặp nhiều khó khăn. Tính đến 31/12/2018 số người nghiện có hồ sơ quản lý là 3.869 người, số dự báo khoảng 4.500 người do sự dịch chuyển tự do từ những nơi khác đến làm ăn, du lịch.

Về buôn bán người, Lào Cai là một địa bàn năng động, có nhiều ưu thế thuận lợi về phát triển kinh tế, văn hóa, xã hội, nhất là du lịch. Bên cạnh đó tình hình mua bán người trên địa bàn tỉnh cũng có nhiều diễn biến phức tạp với các phương thức, thủ đoạn ngày càng đa dạng, tinh vi, xảo quyệt. Lào Cai vừa là địa bàn có xảy ra mua bán người, vừa là điểm trung chuyển nạn nhân từ các tỉnh, thành phố khác trong cả nước sang Trung Quốc, đồng thời còn là địa phương thường xuyên phải tiếp nhận các nạn nhân bị mua bán trở về khắp cả nước. Dự báo thời gian tới, tình hình nạn mua bán người trên địa bàn tỉnh Lào Cai sẽ còn diến biến hết sức phức tạp.

Về tệ nạn mại dâm, trên địa bàn tỉnh Lào Cai thời gian qua cơ bản không có các tụ điểm mại dâm lớn gây bức xúc dư luận. Tuy nhiên hoạt động mại dâm vẫn còn tiềm ẩn nhiều yếu tố phức tạp, phương thức thủ đoạn ngày càng tinh vi, trá hình, khó kiểm soát, phổ biến nhất vẫn là lợi dụng các cơ sở kinh doanh dịch vụ như nhà nghỉ, khách sạn, nhà hàng, karaoke, massage… để hoạt động nhằm trốn tránh sự kiểm tra của các cơ quan chức năng.

Tình hình tội phạm liên quan đến mại dâm ngày càng đa dạng và trẻ hóa, đa số các đối tượng hoạt động mại dâm thường nằm trong độ tuổi thanh niên từ 18-30 tuổi trình độ văn hóa không cao, không có trình độ tay nghề, thiếu sự quản lý, giáo dục, có lối sông buông thả, ăn chơi đua đòi nên dễ tham gia vào các hoạt động mại dâm.

Ông có thể cho biết những kết quả mà tỉnh đã đạt được trong công tác phòng, chống tệ nạn xã hội năm 2018?

Ông Nguyễn Tường Long: Trong năm qua, Tỉnh ủy, UBND tỉnh đã chỉ đạo các cơ quan chức năng làm tốt công tác dự báotình hình, chủ động và kịp thời tham mưu Tỉnh ủy, UBND tỉnh triển khai có hiệu quả công tác phòng chống tội phạm và vi phạm pháp luật trên địa bàn, công tác phòng chống tệ nạn xã hội đã đạt được những kết quả đáng ghi nhận.

Công tác phòng ngừa được đặt lên hàng đầu. Tỉnh đã tiến hành 100 buổi truyền thông trực tiếp về tác hại của ma túy, mua bán người, mại dâm tại các phiên chợ vùng cao đồng bào dân tộc thiểu số, thu hút 10.000 người tham gia và tại các trường học cho 5.000 học sinh, sinh viên. Phát hành 1.500 bản tin phòng, chống tệ nạn xã hội. In ấn 31.600 tờ rơi; 2.600 cuốn sổ tay phòng, chống tệ nạn xã hội; lắp đặt nhiều pano về phòng chống mua bán người tại các xã phường, thị trấn trọng điểm. Tổ chức 10 lớp tập huấn nâng cao nghiệp vụ cho đội ngũ cán bộ làm công tác phòng, chống tệ nạn xã hội tại Phòng LĐTB&XH các huyện, thành phố, các xã, phường thị trấn có nhiều tệ nạn xã hội; các nạn nhân bị mua bán trở về và người có nguy cơ cao. Tổ chức 2 hội nghị, hội thảo để trao đổi kinh nghiệm trong công tác xác minh, xác định, bảo vệ và cách tiếp cận lấy nạn nhân làm trung tâm cho 60 cán bộ Công an, Biên phòng, LĐTB&XH của 6 tỉnh biên giới miền núi phía bắc Lào Cai, Sơn La, Lai Châu, Điện Biên, Quảng Ninh, Lạng Sơn. Tổ chức 2 cuộc kiểm tra việc thực hiện chính sách pháp luật về công tác cai nghiện tại Trung tâm Chữa bệnh - Giáo dục LĐXH thành phố; tổ chức 15 đợt kiểm tra tại 77 cơ sở kinh doanh dịch vụ có điều kiện trên địa bàn các huyện, thành phố: Lào Cai, Sa Pa, Văn Bàn, Bảo Yên, Bát Xát.

Năm 2018, tỉnh Lào Cai đã hoàn thành vượt mức các chỉ tiêu, kế hoạch về công tác phòng chống tệ nạn xã hội, đặc biệt công tác cai nghiện ma túy, phòng chống mại dâm, mua bán người, hỗ trợ nạn nhân bị mua bán trở về.

Đối với công tác hỗ trợ, giúp đỡ người nghiện ma túy được cai nghiện, trong năm 2018, Chi cục Phòng, chống tệ nạn xã hội đã hướng dẫn và chỉ đạo các Cơ sở cai nghiện ma túy trên địa bàn tỉnh tiếp nhận, quản lý và điều trị mới cho 1.300/950 người nghiện ma túy, đạt 136,8% kế hoạch năm, trong đó tại 2 cơ sở cai nghiện bắt buộc là 874/650 người, đạt 134,4% kế hoạch năm; 17 nhà cai nghiện xã, phường thành phố Lào Cai là 267/250 người, đạt 106% kế hoạch năm; cai nghiện tại gia đình là 30/30 người, đạt 100% kế hoạch năm; 2 cơ sở điều trị bằng thuốc methadone xã hội hóa là 129/70 người, đạt 184% kế hoạch năm. Tổng số học viên đang được cai nghiện phục hồi, điều trị tại các cơ sở cai nghiện bắt buộc, cộng đồng và cơ sở điều trị bằng thuốc methadone xã hội hóa là 1.082 người. Tái hòa nhập cộng đồng cho 711 người.

Nhằm hỗ trợ người sau cai nghiện ma túy ổn định cuộc sống tái hòa nhập cộng đồng bền vững, Chi cục đã tiếp tục phối hợp với Ngân hàng chích sách xã hội tỉnh và Phòng LĐTB&XH các huyện, thành phố trên địa bàn tỉnh phối hợp với các cơ quan ban ngành trên địa bàn huyện tiếp tục tuyền truyền, thẩm định và tiến hành hỗ trợ vốn vay đối với người nhiễm HIV, người sau cai nghiện, người điều trị nghiện các chất dạng thuốc phiện bằng thuốc thay thế, người bán dâm hoàn lương. Tổng số trong năm 2018 có 37 hộ gia đình người nghiện được vay vốn với tổng số tiền vay hơn 1 tỷ đồng.

Hỗ trợ, giúp đỡ người bán dâm và người có nguy cơ cao trong việc chăm sóc sức khỏe và ổn định cuộc sống, trong năm 2018 Chi cục Phòng, chống tệ nạn xã hội đã phát nhiều thẻ bảo hiểm y tế, chuyển gửi nhiều lượt người khám, xét nghiệm các bệnh lây truyền qua đường tình dục cho các chị em.

Trong năm 2018, Chi cục Phòng, chống tệ nạn xã hội đã kết nối với Tổ chức Vòng tay Thái Bình tổ chức đào tạo nghề lái xe, căt tóc gội đầu, nấu ăn cho 27 thanh niên gia đình khó khăn thuộc các xã trọng điểm về mua bán người để tạo công ăn việc làm và ổn định cuộc sống.

Được biết, Lào Cai cũng là một điểm sáng trong việc hỗ trợ nạn nhân bị mua bán trở về, ông có thể chia sẻ kinh nghiệm về việc hỗ trợ nạn nhân? Và làm thế nào để công tác này tiếp tục phát huy hiệu quả?

Ông Nguyễn Tường Long: Từ năm 2015 đến nay, Lào Cai đã tiếp nhận 720 nạn nhân bị mua bán trở về, trong đó số nạn nhân trong tỉnh là 306, số còn lại thuộc các tỉnh thành trong cả nước, nạn nhân là trẻ em có 145 người (20%), đặc biệt có 2 nạn nhân quốc tịch Lào, 2 nạn nhân quốc tịch Campuchia. Tính riêng năm 2018, Lào Cai đã tiếp nhận 63 nạn nhân bị mua bán trở về, trong đó có 12 nạn nhân của tỉnh Lào Cai, còn lại là nạn nhân có hộ khẩu tại các tỉnh thành khác trong cả nước; nạn nhân là trẻ em có 16 người (25%), hơn 80% nạn nhân là đồng bào dân tộc thiểu số, chủ yếu là người Mông, người Dao và người Thái...

Nạn nhân tham gia sinh hoạt chung tại Nhà Nhân ái Lào Cai

Đa số các nạn nhân khi trở về đều bị sang chấn tâm lý và suy sụp sức khoẻ, một số nạn nhân có biểu hiện tâm thần, trầm cảm, một số có con và mang thai ngoài ý muốn, không có tiền bạc hay giấy tờ tùy thân, do đó tỉnh Lào Cai đã hỗ trợ nạn nhân một cách nhanh chóng và kịp thời, đảm bảo các nhu cầu thiết yếu cho nạn nhân ngay từ bước đầu như ăn, ở, mặc; đảm bảo an toàn, chăm sóc sức khỏe, phục hồi tâm lý, hỗ trợ học văn hóa, học nghề và giới thiệu việc làm... để tránh bị tái mua bán trở lại, không rơi vào tệ nạn xã hội.

Trong những năm vừa qua, tỉnh Lào Cai đã thực hiện tốt công tác hỗ trợ nạn nhân bị mua bán trở về, cụ thể 100% nạn nhân bị mua bán trở về đều được tiếp nhận và hỗ trợ tại cơ sở hỗ trợ nạn nhân, tuy nhiên Lào Cai là một tỉnh miền núi chưa tự cân đối được ngân sách, trước thực trạng đó, Chi cục Phòng chống tệ nạn xã hội đã chủ động tham mưu cho UBND tỉnh tiếp nhận các nguồn lực từ các tổ chức quốc tế cũng như các tổ chức phi Chính phủ. Từ 2012 đến 2018, tỉnh đã vận động Đại sứ quán Anh, Tổ chức Vòng tay Thái Bình hỗ trợ trên 7 tỷ đồng. Tỉnh Lào Cai cũng đã phê duyệt quỹ đất trên diện tích 2.000 m2 xây dựng Nhà Nhân ái, đây là nơi giúp đỡ những nạn nhân bị mua bán trở về.

Sau gần 9 năm triển khai hoạt động, Nhà Nhân Ái đã tiếp nhận và hỗ trợ cho 200 nạn nhân bị mua bán trở về tái hòa nhập gia đình, cộng đồng an toàn; trong đó 100% được chăm sóc sức khỏe, khám chữa bệnh mua bảo hiểm y tế, được tư vấn giáo dục kỹ năng sống, được học hết văn hóa phổ thông, 80% được học nghề, có việc làm ổn định, 70% đã xây dựng hạnh phúc gia đình ổn định cuộc sống; 100% được hồi gia an toàn, không bị tái mua bán, không rơi vào tệ nạn xã hội; nhiều em đã tự tin trở thành người truyền thông trực tiếp bằng tiếng dân tộc mình trước các phiên chợ vùng cao và tại các trường học, góp phần tuyên truyền kịp thời ngăn chặn có hiệu quả nạn mua bán người tại các xã vùng cao và các điểm trường học.

Trong thời gian tới, chúng tôi sẽ tiếp tục duy trì và phát triển mô hình xã hội hoá công tác tiếp nhận, hỗ trợ nạn nhân theo mô hình Nhà Nhân ái để hỗ trợ kịp thời, hiệu quả cho các nạn nhân bị mua bán trở về tại Lào Cai. Tạo điều kiện cho các nạn nhân được học văn hóa, học nghề, ổn định cuộc sống, tái hoà nhập cộng đồng bền vững.

Ông có thể cho biết phương hướng và những biện pháp phòng, chống tệ nạn xã hội trên địa bàn tỉnh trong thời gian tới?

Ông Nguyễn Tường Long: Thời gian tới, để công tác phòng, chống tệ nạn xã hội phát huy hiệu quả, cần tiếp tục tạo sự chuyển biến mạnh mẽ về nhận thức, trách nhiệm của cả hệ thống chính trị và toàn xã hội về phòng, chống tệ nạn xã hội. Đổi mới, đa dạng hóa các hình thức cai nghiện, nâng cao chất lượng, hiệu quả công tác cai nghiện, triển khai hoạt động quản lý sau cai nghiện tại nơi cư trú.

Bên cạnh đó, kiềm chế tốc độ gia tăng người nghiện ma tuý, giảm dần tỷ lệ tái nghiện; điều trị nghiện ma túy bằng các hình thức cho 40-50% số người nghiện có hồ sơ quản lý. Duy trì điều trị nghiện các chất dạng thuốc phiện bằng thuốc Methadone.

Tiếp tục triển khai chương trình giảm tác hại của tệ nạn mại dâm thông qua hoạt động của mô hình “Trợ giúp giảm tổn thương, hỗ trợ người bán dâm tái hòa nhập cộng đồng”. Phòng ngừa, ngăn chặn, kịp thời phát hiện, xử lý vụ việc, ổ nhóm hoạt động mại dâm được phát hiện; có 80% cơ sở kinh doanh dịch vụ được nâng cao nhận thức về tác hại của tệ nạn mại dâm, HIV/AIDS. Tăng cường hoạt động của đội kiểm tra liên ngành 178. Tăng cường nhận thức của các cấp ủy đảng, chính quyền và người dân về công tác phòng, chống mua bán người, giảm phân biệt kỳ thị với người trở về; nâng cao hiệu quả công tác tiếp nhận và hỗ trợ nạn nhân bị mua bán; tạo điều kiện tối đa cho người trở về được tiếp cận các dịch vụ hỗ trợ; tiếp tục duy trì và phát huy hiệu quả mô hình Nhà Nhân ái, phấn đấu hỗ trợ từ 15 - 20 nạn nhân bị mua bán trở về được học nghề, học văn hóa tái hòa nhập cộng đồng bền vững; tăng cường hợp tác quốc tế, huy động được các nguồn lực cho công tác tiếp nhận và hỗ trợ nạn nhân bị mua bán trở về.

Trân trọng cảm ơn ông!