Top 6 Bài phân tích "Vội vàng" của Xuân Diệu (lớp 11) xuất sắc nhất

A. KIẾN THỨC CỐT LÕI

1. Tác giả Xuân Diệu - Ngọn lửa thi ca không tắt:

Xuân Diệu (1916-1985), tên thật Ngô Xuân Diệu, là bậc thầy thơ tình Việt Nam với bút danh Trảo Nha. Gốc gác Hà Tĩnh - Bình Định, ông mang trong mình hồn thơ đa cảm từ những năm tháng phiêu bạt. Là viên ngọc sáng nhất trong phong trào Thơ Mới, Xuân Diệu sau cách mạng đã hòa nhập trọn vẹn vào dòng chảy văn học dân tộc. Sự nghiệp đồ sộ của ông là minh chứng cho sức sáng tạo bền bỉ, luôn khát khao cái đẹp. Được mệnh danh "Ông hoàng thơ tình", Xuân Diệu còn là nhà văn hóa lớn - Ủy viên Hội Nhà văn Việt Nam, Viện sĩ thông tấn Viện Hàn lâm CHDC Đức, và được truy tặng Giải thưởng Hồ Chí Minh (1996).

2. Tinh hoa tác phẩm "Vội vàng":

Trích từ tập "Thơ thơ" (1938), bài thơ là tuyên ngôn sống mãnh liệt của tuổi trẻ. Xuân Diệu khắc họa sự chảy trôi không ngừng của thời gian qua lăng kính đam mê cuồng nhiệt. Đó không chỉ là lời yêu đời mà còn là triết lý nhân sinh sâu sắc: hãy sống hết mình khi xuân thì, bởi tuổi trẻ như mùa xuân - đẹp nhất mà cũng mong manh nhất.

B. HỆ THỐNG KIẾN THỨC VÀ PHÂN TÍCH

Câu 1: Bố cục tác phẩm

Bài thơ tựa bản giao hưởng 3 chương:- Khúc dạo đầu (13 câu): Khát khao ôm trọn sự sống- Khúc trầm (câu 14-29): Nỗi ám ảnh thời gian phôi pha- Khúc cuồng say (đoạn cuối): Điệp khúc yêu đời vội vã

Câu 2: Triết lý thời gian

Xuân Diệu nhìn thời gian bằng đôi mắt "đa tình": mỗi khoảnh khắc đều mang mầm ly biệt. Nghệ thuật tương phản "tới-qua", "non-già" như nhát cắt vào tâm can người trẻ. Cả vũ trụ nhuốm màu chia li ("Mùi tháng năm rớm vị chia phôi"), khiến thi nhân phải cuống quýt níu giữ tuổi xuân.

Câu 3: Quan niệm cách tân

Thi sĩ phát hiện thiên đường ngay trên mặt đất: "Tháng giêng ngon như cặp môi gần". Ông đề xuất lối sống táo bạo - không chờ hạnh phúc mà phải "tắt nắng", "buộc gió" để giữ trọn thanh sắc. Đây là tuyên ngôn nhân bản: giá trị đích thực nằm ở hiện tại, ở tuổi trẻ biết yêu say đắm.

Câu 4: Nghệ thuật đỉnh cao

Đoạn kết là bữa tiệc ngôn từ với điệp khúc "Ta muốn" dồn dập. Hàng loạt động từ mạnh (ôm, riết, say, cắn) vẽ nên chân dung kẻ si tình với sự sống. Hình ảnh "cặp môi gần" là phát kiến thi ca độc đáo, biến thời gian vô hình thành khoảnh khắc giao thoa vị giác.

C. GÓC NHÌN PHÊ BÌNH

Như Vũ Ngọc Phan nhận định, Xuân Diệu luôn "ru thanh niên bằng giọng yêu đời". Dẫu khi hoài xuân ("Xuân qua nghĩa là xuân tàn") hay cuồng say ("Hỡi xuân hồng ta muốn cắn vào ngươi!"), ông đều truyền cảm hứng sống mãnh liệt. Bài thơ như chiếc đồng hồ cát nghệ thuật, nhắc mỗi chúng ta: đừng để tuổi trẻ trôi qua vô nghĩa.