NHÀ THƠ TRẦN ĐĂNG KHOA – Tiểu sử văn học

Nhà thơ Trần Đăng Khoa là tên tuổi hàng đầu của nền văn học Việt Nam đương đại, nổi tiếng thần đồng thơ từ thuở bé. Ông sinh ngày 26 tháng 4 năm 1958, quê quán thôn Điền Trì, xã Quốc Tuấn, huyện Nam Sách, tỉnh Hải Dương nay thuộc thành phố Hải Phòng. Hiện thường trú tại: Hà Nội. Đảng viên Đảng Cộng sản Việt Nam. Vào Hội Nhà văn Việt Nam năm 1977.

Nhà thơ Trần Đăng Khoa tốt nghiệp Trường viết văn Nguyễn Du khóa I, Học viện Văn học thế giới mang tên Maxim Gorky - CHLB Nga. Ông từng là lính hải quân ở Trường Sa, học viên sỹ quan lục quân, được thăng quân hàm Thượng tá, Biên tập viên Tạp chí Văn nghệ Quân đội.

Chuyển ngành, ông sang làm Trưởng ban Văn học Nghệ thuật Đài Tiếng nói Việt Nam, Giám đốc kênh Truyền hình VOV Đài Tiếng nói Việt Nam.

Nhà thơ Trần Đăng Khoa được bầu làm Uỷ viên Ban Chấp hành Hội Nhà văn Việt Nam khoá VII, Phó Chủ tịch Hội Nhà văn Việt Nam khóa IX, X, Tổng Biên tập Tạp chí Nhà văn & Cuộc sống từ năm 2020 - 2025.

Vốn nổi tiếng là thần đồng thơ từ khi mới 7,8 tuổi, tập thơ Từ góc sân nhà em của Trần Đăng Khoa in ở Nxb Kim Đồng lúc vừa tròn 10 tuổi và đến nay tái bản rất nhiều lần. Thơ ông được dịch sang nhiều thứ tiếng nước ngoài và ông cũng là nhà thơ đại diện Việt Nam trên nhiều diễn đàn, liên hoan thơ quốc tế

Ngoài thơ Trần Đăng Khoa còn viết phê bình văn học, văn xuôi và là cây bút uy tín xuất hiện thường xuyên trên báo chí. Những bài bình luận thời sự của ông được dư luận rất chú ý. Đồng thời, Trần Đăng Khoa cũng là người hoạt ngôn, có tài hùng biện, thường xuyên đi nói chuyện, giao lưu về thi ca và văn học.

Tác phẩm đã xuất bản:

Thơ:

1. Từ góc sân nhà em, 1968.

2. Góc sân và khoảng trời, 1973… tái bản lần thứ 99 năm 2009.

3. Thơ Trần Đăng Khoa, 1970.

4. Khúc hát người anh hùng, 1974.

5. Trừng phạt, 1973.

6. Giông bão, 1983.

7. Bên cửa sổ máy bay, 1986; tái bản, bổ sung 2009.

8. Thơ Trần Đăng Khoa, 1983.

9. Người thường gặp, 2000.

10. Đảo chìm, 2009.

Thể loại khác:

1. Chân dung và đối thoại, 1998.

Nhiều tập khác được dịch in ở nước ngoài.

Giải thưởng văn học:

- Ba lần giải nhất thơ báo Thiếu niên Tiền phong (1968, 1969, 1971);

- Giải A cuộc thi thơ báo Văn nghệ (1981-1982).

- Giải thưởng Nhà nước về Văn học nghệ thuật, đợt I, năm 2001.

Chân dung tự họa:

“Trần Đăng Khoa là con thứ ba trong một gia đình nông dân ở vùng ven bờ sông Kinh Thày. Thuở nhỏ, y từng ước mơ trở thành kỹ sư nông nghiệp và suốt đời làm thơ về làng quê, cảnh quê, những vui buồn của người dân quê ở nơi xóm mạc. Nhưng rồi, cũng như nhiều thợ cày trong làng, y lên đường nhập ngũ vào những tháng cuối cùng của cuộc kháng chiến chống Mỹ và trở thành nhà thơ khoác áo lính.

Đối với Trần Đăng Khoa, thơ hay là thơ giản dị, xúc động và ám ảnh. Suốt đời, y luôn có ý thức vươn tới loại thơ đó. Tuy nhiên, theo lời y, để làm được điều ấy, một phần còn do ông giời. Nhưng phần ấy là bao nhiêu? Và ông giời ở đâu? Tính khí ông ta thế nào, thì suốt đời y không thể hiểu nổi? Bài thơ đầu tiên của Trần Đăng Khoa được in báo Văn nghệ vào tháng 5-1966. Khi đó, y tám tuổi, đang học ở học kỳ II lớp một trường làng. Bấy giờ, người làm thơ còn ít. Trẻ con làm thơ lại càng ít, nên tự dưng, y thành của hiếm, thành đặc sản. Nhiều người tò mò vượt hàng trăm cây số bom đạn, lặn lội đến nhà y, chỉ để… xem y như xem… ma quỷ hiện hình. Không ít người còn bắt y xoè tay, ngó đường chỉ, vạch tóc xem xoáy đầu, rồi lặng lẽ ra đi với gương mặt rất bí hiểm.

Bây giờ y đã già và dứt khoát không phải kẻ đắc đạo. Vậy mà y vẫn phải còng lưng, ỳ ạch vác cây thánh giá của cái tuổi trẻ con.

Những năm gần đây, ngoài làm thơ, y còn viết báo, viết văn, viết bình luận văn chương và chân dung văn học. Đề tài y quan tâm là các nhà văn và những vấn đề của văn học Việt Nam đương đại. Ngoài những trang viết, mà ở đấy phần nhiều y dồn hết tâm lực, còn ngoài đời, y là tay nhạt nhẽo và tầm phào. Y chẳng đam mê gì, và nói chung, y là gã vô tích sự”.

Một số hình ảnh nhà thơ Trần Đăng Khoa: