Khi văn học thôi làm ta khó chịu

Cuộc thi truyện ngắn báo Văn Nghệ 2022 - 2024 được tổng kết vào ngày 24-7-2025 với 10 giải thưởng (trong gần 2.700 tác phẩm gửi đến), không có giải nhất.

2 giải nhì:

Trăm Ngàn (Ngô Tú Ngân): Truyện kể đời Trăm Ngàn - đứa trẻ bị bỏ rơi, mang cái tên như một món tiền phạt, lớn lên làm chân chạy vặt trong gánh hát, nghèo, xấu, nhưng luôn chăm chút cho mọi người và âm thầm đi khắp nơi tìm mẹ ruột. Tuổi già, mang bệnh nặng, anh xin được cùng đoàn hát xuôi ghe về quê, vẫn không ngừng dò hỏi tin mẹ, rồi chết lặng lẽ bên mé sông, được anh em trong đoàn đưa về đất cũ. Trong giấc mơ cận tử mang màu sắc huyền ảo, Trăm Ngàn được gặp lại mẹ, như một vòng đời khép lại và mở ra, hóa giải kiếp phận bị chối bỏ.

Bờ sông lặng sóng (Vũ Ngọc Thư): Truyện xoay quanh Nhung, cô gái lớn lên trong làng quê sau chiến tranh, có người bố bị báo tử nhầm, người mẹ cô đơn và người "bố thứ hai" là chú Huấn, đồng đội của bố, lặng lẽ chăm sóc hai mẹ con rồi lấy mẹ. Khi bố bất ngờ trở về, ông đón Nhung ra bãi Hàn làm gạch cùng chú Thân. Ở bờ sông Thái Bình, Nhung vừa được nuôi dưỡng, vừa âm thầm nảy sinh tình cảm trong trẻo với chú Thân. Về sau, chú Huấn chết vì vết thương cũ, bố mang mặc cảm, mẹ mang tội lỗi, còn chú Thân tự nhận làm em của bố mẹ và thành "chú ruột" của Nhung.

2 giải Ba:

Nhi thư (Hà Đình Cẩn): Trong khởi nghĩa Lam Sơn, Trịnh Thị Khánh - "nhi thư" của Nguyễn Trãi, vừa là vợ tướng Nguyễn Xí, theo chồng làm binh vận, dùng lời dụ hàng và mưu kế giúp chiếm đồn giặc. Bị bắt, nàng giấu thân phận, rồi dùng tiếng hát lay lòng lính Minh, sau đó mưu sát Tổng binh Hoàng Phúc nhưng không thành, bị xử "thượng thành" thiêu sống trên thành Đông Quan. Cái chết của Nhi thư trở thành hy sinh âm thầm phía sau chiến thắng: từ họa đồ nàng đánh cắp, nghĩa quân đánh bại viện binh, buộc Hoàng Phúc phải mở thành rút quân, hoàn tất cuộc bình Ngô.

Miền xa ngái (Phạm Ngọc Hùng): Nhân vật "tôi" trượt đại học, theo anh Thành đi đãi vàng để kiếm tiền ôn thi, lần đầu đối diện đời sống rừng rú: đói nghèo, bạo lực, gái "hoa", trấn cướp, và những câu hỏi về thân phận "dân dân". Vàng thu được ít ỏi, ước mơ "một cây vàng" của anh Thành còn dang dở thì vợ anh bỏ theo Mười phế liệu; sau đó anh bị anh em Nhân, Nghĩa chém chết vì nghi giấu vàng và chúng phải vào tù. "Tôi" thi đậu thủ khoa nhưng tụt xuống diện đóng học phí, muốn bỏ học, rồi nhớ đến túi "ngải" anh Thành gửi: mở ra thấy hóa ra là 6 chỉ vàng vảy, số vàng âm thầm cứu anh thoát khỏi miền rừng xa ngái và tiếp tục con đường học hành.

6 giải tư cho các tác phẩm Núi vỡ (Lữ Trọng), Cây gạo ở chợ chiều (Cầm Thị Đào), Tiếng vọng (Vương Đình Khang), Đất ao (Đào Quốc Vịnh), Thư viện người (Lê Văn Thân) và Rượu hoa mất trí (Như Bình).