SẮC MÀU THỜI GIAN

CẢM NHẬN VỀ BÀI THƠ “MẸ HIỀN” TRONG TẬP THƠ “KHÚC XA QUÊ” CỦA TÁC GIẢ SÓNG THU

Tháng Bảy 23, 2021 at 8:21 sáng Bình luận về bài viết này

CẢM NHẬN VỀ BÀI THƠ “MẸ HIỀN” TRONG TẬP THƠ “KHÚC XA QUÊ” CỦA TÁC GIẢ SÓNG THU

Nhận được tập thơ “Khúc xa quê” của tác giả Sóng Thu (Nguyễn Thị Thu Ba) quê Quảng Ngãi hiện sinh sống ở Quận 7, Thành phố Hồ Chí Minh gửi tặng. Cháu lần giở đọc từ bài thơ đầu đến bài thơ cuối và cuối cùng chọn bài thơ “MẸ HIỀN” để cảm nhận với tình cảm trân quí đối với tác giả về người mẹ hiền của mình. Bài thơ như một lời tâm sự chia sẻ về nỗi nhớ quê hương, nhớ bóng mẹ hiền chợt hiện về ảo mờ trong tâm hồn tác giả.

Mở đầu bài thơ Sóng Thu đã cho người đọc cảm nhận được nỗi nhớ Mẹ nơi quê hương yêu dấu:

Chiều bên phố

Mà lòng sao trống vắng

Nghe tâm hồn

Thầm lặng nhớ Mẹ yêu

Lặng lẽ nhìn ra góc phố nhỏ, nơi không có tình thương che chở của mẹ, tác giả lại cảm thấy dường như trái tim mình đang có một khoảng rộng “mà lòng sao trống vắng”. Khoảng rộng ấy chính là mảnh ghép cuối cùng khi cuộc đời tác giả có mẹ, vắng mẹ, trong lòng tác giả như rất vắng vẻ. Chính cái nỗi nhớ da diết ấy mà tâm hồn cũng thầm lặng nhớ đến mẹ yêu. Ngôn từ bình dị, đơn giản, gần gũi làm nổi bật được nỗi nhớ mẹ của người con phương xa, phép ẩn dụ chuyển đổi cảm giác “nghe tâm hồn” đã làm cho đoạn trích trở nên sinh động. Tâm hồn đó không lên tiếng nhưng ta có thể nghe, ta có thể cảm nhận được cái sự thầm lặng khi nhớ đến mẹ yêu

Nhớ thân hình

Nhỏ nhắn bước liêu xiêu

Mái tóc bạc

Như đọng nhiều sương khói

Tác giả nhớ về mẹ, nhớ cái bóng hình nhỏ nhắn, cùng với bước chân liêu xiêu ngày nào. Từ “liêu xiêu” như gợi tả những bước đi khó khăn của mẹ bởi cái tuổi già sức yếu, và những lần mẹ gục ngã bởi bước chân nặng trĩu với những cơn đau đang ngày đêm giày xéo mẹ. Không những thế, tác giả đã miêu tả được mái tóc bạc phơ của mẹ một cách khôn khéo: phép so sánh “như đọng nhiều sương khói” gợi lên rất có hồn mái đầu bạc phơ, mỏng manh như làn “sương khói” của mẹ, cũng có thể là mái tóc mẹ bạc đi vì sương khói bếp lửa quê, nhưng cũng có thể là vì mẹ phải tảo tần lo từng miếng cơm manh áo cho các con mà bước người nhỏ nhắn liêu xiêu. Cách dùng từ nhẹ nhàng, uyển chuyển, tác giả Sóng Thu đã làm rõ được hình dáng của người mẹ già yêu dấu của mình:

Trời ngả xế

Bóng Mẹ hiền mòn mỏi

Bỗng hiện về

Trong nỗi nhớ khôn nguôi

Khi bình minh dần dần lặng xuống, trời bắt đầu ngả xế tà; hình ảnh, bóng dáng của Mẹ hiền bỗng nhiên hiện về trong tâm trí tác giả với một sự mòn mỏi. Mẹ mòn mỏi vì tần tảo kiếm ăn sớm khuya, mẹ mòn mỏi vì lo con ở phương xa lập nghiệp liệu có thành. Cái hình ảnh ấy bỗng hiện về trong nỗi nhớ khôn nguôi, một nỗi nhớ mẹ đến da diết tưởng chừng như có lẽ chẳng bao giờ nguôi được. Giọng thơ có giọng điệu buồn, trầm lắng mang đến nhiều xúc cảm trong lòng người đọc, thể hiện nỗi nhớ mẹ sâu đậm mà tác giả dành cho người phụ nữ bạc trắng mái đầu đang ở nơi phương xa:

Niềm xót thương

Bao cay đắng ngậm ngùi

Con lầm lũi

Trên nẻo đường không mẹ

Nỗi nhớ ấy cứ mãi khôn nguôi mà mỗi ngày càng trở nên da diết với những nỗi đau thương xót, sự cay đắng ngậm ngùi cho thân phận của mình khi phải bương chải nơi đất khách quê người, phải tự bước đi trên nẻo đường lạ lẫm mà không có bàn tay nâng niu, dìu dắt của mẹ. Không được gần bên Mẹ để chăm sóc, báo hiếu những năm tháng Mẹ lầm lũi nơi chái bếp vì đứa con thơ của chính tác giả. Ngôn từ sâu lắng, ảm đạm như chẳng thể nào buồn hơn nữa làm nổi bật lên được sự cô đơn, buồn tủi khi không có bên cạnh Mẹ của tác giả. Liệu những ngày tháng sau này, tác giả có được hạnh phúc sống trọn đời bên Mẹ?

Xuân phai dần

Nụ tháng ba chợt hé

Mùng Tám về

Nhưng Mẹ, con quá xa

Ở khổ thơ thứ năm này, người đọc có thể dễ dàng nhận ra không khí ấm áp của mùa xuân đang dần phai nhạt theo năm tháng. Tháng Ba - Tháng cuối cùng của một mùa xuân cũng đã về. Cụm từ “nụ tháng Ba” cho ta thấy được không khí tươi sáng, mang một năng lượng, một niềm vui mới đến với mọi người, đặc biệt là với những người phụ nữ tuyệt vời như mẹ. Nhưng buồn thay, mùng Tám tháng Ba năm ấy tác giả đã không được bên người mẹ thân thương, kính mến của mình. Từ “nhưng” trong câu thơ thể hiện một nỗi niềm thầm kín, sự ngậm ngùi từ sâu bên trong tâm hồn của tác giả. Thông qua đó, người đọc có thể nghe được tiếng lòng của tác giả như muốn gửi gắm một lời xin lỗi chân thành đối với mẹ khi không bên cạnh, chăm sóc mẹ như bao người con hiếu thảo khác. Khổ thơ này tuy mộc mạc, giản dị nhưng chứa đựng biết bao tình cảm dạt dào, thương nhớ vô bờ bến của người con đã xa mẹ của mình. Như bao người con khác, tác giả muốn bên mẹ, quan tâm và chăm sóc vào những ngày đặc biệt như thế này…nhưng… khoảng cách quá xa khiến tác giả không thể thực hiện

Chỉ trải lòng

Theo dòng chữ - lẵng hoa

Dâng tặng mẹ

Thiết tha niềm thương kính

Ngậm ngùi với biết bao niềm thương nhớ về người mẹ đã xa của mình. Tác giả chỉ biết trải lòng mình với những câu thơ giàu tình cảm như lời cảm ơn của mình và những lẵng hoa thiêng liêng gửi tặng mẹ. Chính những món quà bé nhỏ nhưng vô cùng sâu sắc này như đã bắc một nhịp cầu nho nhỏ trong trí tưởng tượng của mình để có thể gặp và gửi những món quà từ sâu bên trong lòng đến người mẹ già đáng kính của mình. Ở câu thơ cuối của khổ thơ này, người đọc có thể cảm nhận được sự nhớ nhung đến khó tả của tác giả, một niềm thương cảm thiết tha, sự tin yêu vô bờ rất xúc động và đáng phải kính trọng đối với người mẹ già đang trông chờ ở nơi phương xa

Không chỉ riêng tác giả mà chính ta cũng rất nhớ mẹ những lúc xa nhà. Xa vòng tay ân ái, chở che tháng ngày của Mẹ chính là một nỗi mất mát như chẳng còn gì có thể sánh bằng. Với ngôn từ sâu lắng, cảm xúc, tác giả đã đưa người đọc đến với bức tranh buồn sầu về nỗi nhớ mẹ khôn nguôi. Những dòng thơ tựa khúc ca mùa thu mang lại hơi ấm trong lòng người đọc, mở lối cho những kí ức khó phai của chính trong lòng của tác giả đến với bạn đọc. Dù cho ở xa cách muôn nghìn trùng, ánh mắt và tấm lòng của Sóng Thu vẫn luôn hướng về nơi có tiếng ru à ơi của mẹ, nơi có bóng dáng tảo tần mẹ yêu.

NGUYỄN VŨ CẨM GIANG (học sinh lớp 11 - Trường THPT chuyên Lê Khiết - Quảng Ngãi)

Entry filed under: 3- NGHIÊN CỨU - LÝ LUẬN - PHÊ BÌNH.