Đề thi học sinh giỏi quốc gia môn ngữ văn năm học 2025-2026

Mực Tím xin giới thiệu đến bạn đọc nội dung đề thi môn ngữ văn kỳ thi học sinh giỏi quốc gia năm học 2025 - 2026

Câu 1 (8,0 điểm) Nghị luận xã hội

Đọc ngữ liệu sau:

Triết gia: Tự lập nghĩa là "thoát khỏi bản tính ích kỷ".

Chàng thanh niên: ...!!

Triết gia: Chính vì thế Adler¹gọi cảm thức cộng đồng [...] là sự quan tâm tới xã hội, quan tâm tới người khác. Chúng ta cần thoát khỏi bản tính ích kỷ cố hữu, từ bỏ việc mình là “trung tâm thế giới”. Cần phải thoát khỏi “tôi”. Cần phải thoát khỏi lối sống thời còn là một đứa trẻ được chiều chuộng.

Chàng thanh niên: Thầy nói rằng, khi thoát khỏi bản tính ích kỷ, chúng ta mới có thể tự lập...?

Triết gia: Đúng vậy. Con người có thể thay đổi. Và có thể thay đổi lối sống, thế giới quan và nhân sinh quan đó. Tình yêu đã biến chủ ngữ của cuộc đời vốn là “tôi” thành “chúng ta”. Nhờ tình yêu, chúng ta được giải thoát khỏi “tôi”, trở nên tự lập và đón nhận thế giới với ý nghĩa thực sự của nó.

Chàng thanh niên: Đón nhận thế giới?!

Triết gia: Vâng. Với việc biết đến tình yêu, chủ ngữ của cuộc đời đổi thành “chúng ta”. Đây là xuất phát điểm mới của cuộc đời. “Chúng ta” bắt đầu chỉ bằng hai người và nhân sinh quan đó sẽ dần dần mở rộng phạm vi ra thành cả cộng đồng và cả nhân loại.

Chàng thanh niên: Đó là...

Triết gia: Là cảm thức cộng đồng.²

Từ đoạn đối thoại trên, anh/ chị hãy viết bài văn nghị luận bàn về vấn đề: mối quan hệ giữa tự lập, tình yêu và cảm thức cộng đồng.

Câu 2 (12,0 điểm) Nghị luận văn học

“Chỉ mắt tôi không đủ cho tôi, tôi muốn nhìn qua mắt những người khác. Thực tại, kể cả khi được nhìn qua mắt của nhiều người, vẫn chưa đủ. [...] Tôi sẽ nức lòng biết xem sự vật mang bộ mặt nào với con chuột hay con ong; tôi sẽ còn nức lòng hơn nữa được tri giác thế giới mùi hương, với tất cả thông tin và cảm xúc mà nó chứa đựng, cho một con chó.”³

Nhận định của C.S. Lewis gợi ra vấn đề gì trong hoạt động sáng tác của nhà văn? Bằng trải nghiệm văn học, anh/ chị hãy bàn luận về vấn đề đó.

Chú thích:

¹ Alfred Adler (1870-1937): Nhà tâm lý học, triết học người Áo.

² Kishimi Ichiro và Koga Fumitake, Dám hạnh phúc, Nguyễn Thanh Vân dịch, NXB Dân trí, Hà Nội, 2024, tr.259-260.

³ C.S. Lewis, Một thử nghiệm phê bình, Nguyễn Công Nam dịch, NXB Thế giới, Hà Nội, 2024, tr.202-203.