Văn học & nghệ thuật

Nhân rà soát lại hồ sơ thi ca lưu trữ, tôi thấy có hai bài lục bát với cách viết vận hành thi ngữ và ý tưởng lọt ra ngoài quỹ đạo truyền thống của thi ca là " thơ phải trong sáng và dễ hiểu ". Đây là một vấn nạn lớn của thi ca vẫn chưa ngã ngũ. Cho đến hôm nay phần thắng nghiêng về phía bảo thủ : thơ là phải trong sáng, có tính truyện, đọc là hiểu ngay. Ví dụ, đã có nhiều bình luận về những sáng tác của kẻ này đăng tải lâu nay tập trung vào ý chính : Thơ gì kỳ cục, chẳng đâu vào đâu, đọc không hiểu gì hết trơn, nhất là thể loại sáu tám (lục bát) mang nặng truyền thống quê hương, tính dân tộc.

Rồi cũng tình cờ đọc được trên mạng xã hội một nhận định khá thú vị ( tuy chưa hẳn hoàn toàn đồng ý) về ngôn từ được sử dụng trong phạm trù văn học nghệ thuật nói chung, xin ghi lại nguyên văn như sau :

"Ca từ âm nhạc cũng như ngôn ngữ văn chương mà cứ thẳng toẹt ra, nói gì hiểu nấy thì hỏng. Nghe, đọc xong - quên luôn. Ko ngẫu nhiên, tự bao giờ đã có câu ông bà ta xưa truyền lại - người khôn ăn nói nửa chừng. Cái mơ hồ của ngôn ngữ trong ca từ âm nhạc, trong văn chương thơ phú luôn làm nên sự hấp dẫn, quyến rũ, khiến lòng người say đắm. Đành rằng, khi sáng tác, ko ai thả hồn mình tràn lan trên mặt giấy, mà dù muốn hay ko, mặc định ấp ủ sẵn một ý tưởng nào đó rồi. Chỉ có điều, ý tưởng ấy lấp lánh lung linh trong các hình tượng ngôn ngữ đa tầng đa nghĩa. Làm cho ý tưởng phần nào bị mờ nhòe ít nhiều, khiến tác phẩm trở nên ko hoàn toàn dễ hiểu, thậm chí - khó. Nhưng, cái hay, cái hấp dẫn là chỗ đó (Nếu hình tượng đáp ứng tối đa nghĩa đen lẫn nghĩa bóng). Có bao nhiêu người thưởng thức thì có bấy nhiêu bức tranh ko tiền khoáng hậu. Đưa tầm mắt họ vươn tới các chân trời. Riêng về thơ, "nếu đọc xong thấy hiện ra chỉ một bức tranh, như bài toán chỉ một đáp số, thì đó nên coi là vè.

Phải thấy từ hai bức tranh trở lên thì mới gọi là thơ" (Nguyễn Vũ Tiềm).

Và sau đây là hai bài thơ trích , đã nhắc ở trên :

L Ụ C B Á T S Ớ M

)(-:

1. [đ ê m x u â n]

Bàu xanh

quày nước theo đêm

muối sương ăn lạnh

ngoài thềm xuân du

áo ai

nhín một chút mù

cho hơi ẩm thúy

gợn ngu ngơ

tình

phơi buồn

nghe tạng phiêu linh

con mắt khép mở

nheo

hình bóng tan

nghe nhau một dặm hoang đàng

yêu người cứ rủ

chân hàng phục theo

biết đâu nắng

vẫn trên đèo

còn mây hôn thuỵ

về treo vực hồng

nhạc thiều. búi. cỏ rưng rưng

ngàn năm tơ mệnh

neo thừng bến không.

2. [ n g ồ i t ư ở n g ]

Hò lơ

trên những máng chồng

khoan đi

rồi nhặt

câu bồng ngũ âm

mùa về một vệt lâm thâm

không mưa

mà cũng vang ầm ghế xuân

buộc quanh dải áo thất thần

người ngồi tưởng một trần thân bụi bờ

khi nào

hạt giống nên thơ

níu hồn không chữ

lặng

tờ

giấy yên

có khi chép nốt ưu phiền

và rồi thanh tịnh gỡ miền an du

)(

29 mars 20

Họa sĩ, nhà thơ Đinh Cường sinh thời có viết : Đại dương bao la, nghệ thuật như từng đợt sóng theo nhau xô vào bờ ; không có đợt nào giống đợt nào.

Bạn nghĩ sao?

Almada Negreiros