Giáo dục

Dàn ý phân tích tác phẩm Người lái đò sông Đà giúp học sinh có thêm cơ sở để xây dựng một bài hoàn chỉnh. Cụ thể:

Mở đầu bài văn, bạn có thể phân tích đôi nét về tác giả hoặc giới thiệu khái quát về giá trị nội dung của bài để gợi mở chủ đề một cách tự nhiên. Cụ thể:

Dựa trên mạch văn của tác phẩm, bạn có thể phân tích theo các ý như sau:

Lời đề từ

Hình tượng dòng sông Đà

“Hùng vĩ của Sông Đà không phải chỉ có thác đá. Mà nó còn là những cảnh đá bờ sông, dựng vách thành, mặt sông chỗ ấy chỉ lúc đúng ngọ mới có mặt trời. Có vách đá thành chẹt lòng Sông Đà như một cái yết hầu”. Thông qua các câu văn người đọc có thể cảm nhận sự hung bạo của Đà Giang với những vách đá hiểm trở hai bên bờ sông dưới góc quan sát của nhà văn. Bên cạnh đó, không chỉ dừng lại ở góc nhìn thị giác, Nguyễn Tuân còn mang đến cảm nhận trực quan “ngồi trong khoang đỏ qua quãng ấy đang mùa hè mà cũng thấy lạnh".

Một hình tượng cũng được đề cập đến trong tác phẩm để miêu tả sự hung bạo của dòng sông là mặt ghềnh Hát Loóng. Địa danh này được miêu tả bằng hình ảnh hoang sơ “dài hàng cây số nước xô đá, đá xô sóng, sóng xô gió để lật ngửa bụng thuyền ra". Sử dụng nghệ thuật liên kết và điệp từ “xô", tác giả đã thành công mô tả âm thanh kinh hãi, vang động kéo dài hàng cây số khi đi qua nơi đây.

Ngoài ra, cảnh hút nước cũng được tác giả miêu tả một cách chân thực thông qua câu văn “trên sông bỗng có những cái hút nước giống như cái giếng bê tông thả xuống sông làm móng cầu" - ngụ ý nhấn mạnh tính dữ dằn, hung ác của thác nước. Điều này được thể hiện ở nhiều câu văn trong tác phẩm “những bè gỗ lớn nghênh ngang bị lôi tụt xuống đáy rồi bị hút xuống khiến nó trồng cây chuối ngược vụt biến đi và tan xác ở khuỷu sông dưới”. Nguyễn Tuân thành công khắc sâu sự dữ dội, nguy hiểm đến nghẹt thở khi đi qua mặt hồ.

Tác giả sử dụng các động từ “mai phục”, “nhổm, “vồ lấy" để thể hiện hình ảnh trận địa của đá. Chi tiết này được nhân hoá “đứng”, “nằm”, “ngồi", biến đá thành những quân binh được huấn luyện bài bản.

Góc nhìn từ trên cao: Hình ảnh Đà Giang hiện lên một cách sống động, giản dị, gần gũi trong mắt người nghệ sĩ như “dây thừng ngoằn ngoèo", “áng tóc trữ tình", “mùa xuân có màu xanh ngọc bích, thu lừ lừ chín đỏ”. Hình ảnh dòng sông trong bài được khắc họa như một công trình mỹ thuật tuyệt tác mà thiên nhiên đã ban tặng nhưng cũng thất thường, đầy cá tính như một cô gái đỏng đảnh.

Góc nhìn từ trong rừng sâu: Hình tượng sông Đà như một “cố nhân” có ánh sáng “loang loáng như trẻ con chiếu gương vào mắt", như “nắng tháng ba Đường thi". Vẻ đẹp của Đà Giang được khắc sâu qua chính cảm xúc của Nguyễn Tuân trong ngày tái ngộ. Qua góc nhìn của người thi sĩ, sông Đà thực sự trở thành tình nhân hấp dẫn và mê hoặc lòng người.

Góc nhìn từ trên thuyền: Hàng loạt phép so sánh ẩn dụ được sử dụng như “ bờ sông như một bờ tiền sử", “hồn nhiên như một nỗi niềm cổ tích xưa". Theo đó, hình ảnh sông Đà vô tri vô giác lại được khắc hoạ như “người tình nhân chưa quen biết" đang chia tay với thượng nguồn để tìm đến mảnh đất mới, con người mới.

Hình tượng người lái đò sông Đà

Người viết có thể liên hệ hình ảnh người anh hùng Huấn Cao trong quan niệm của Nguyễn Tuân trước cách mạng để dẫn dắt sang hình tượng người lái đò sông Đà. Từ đó, lập dàn ý phân tích hình tượng con người:

Bạn có thể khẳng định giá trị nghệ thuật và giá trị nội dung của tác phẩm để tổng kết lại bài viết. Cụ thể:

Sơ đồ tư duy phân tích tác phẩm Người lái đò sông Đà tập trung làm nổi bật hình ảnh hung bạo và trữ tình của dòng sông dưới góc nhìn của tác giả. Cụ thể:

Hình ảnh hung bạo của dòng sông

Nét trữ tình của dòng sông dưới góc nhìn của nhà văn, người thi sĩ so sánh sông Đà như một người con gái đầy xuân sắc.

Sau khi nắm được dàn ý phân tích tác phẩm Người lái đò sông Đà, học sinh có thể tham khảo và áp dụng một số mẫu đề thi của tác phẩm này dưới đây.

Nghệ thuật sử dụng ngôn từ là yếu tố nổi trội trong các tác phẩm của Nguyễn Tuân nói chung và Người lái đò sông Đà nói riêng. Có thể nói, Nguyễn Tuân là một bậc thầy sử dụng ngôn từ văn chương. Phân tích tác phẩm Người lái đò sông Đà cho thấy nhà văn đã thể hiện vốn ngôn từ đặc sắc:

Tuỳ vào yêu cầu của đề bài, việc phân tích tác phẩm Người lái đò sông Đà cần dựa trên 3 nội dung chính, gồm có: Hình ảnh dòng sông dưới góc nhìn của tác giả, hình tượng người lái đò trước cảnh quan Đà Giang và Phân tích đặc sắc nghệ thuật của tác phẩm. Đây là một tác phẩm hay, chứa đựng nhiều giá trị nhân văn và chiều sâu. Do đó, để đạt điểm cao với đoạn trích này, bạn cần thực hành đa dạng nhiều mẫu đề khác nhau và ghi nhớ những chi tiết đắt giá trong bài.