Kỹ năng viết đoạn văn NLXH 200 chữ bàn về tư tưởng đạo lý

Một số lỗi thường gặp

- Xác định không đúng nội dung bàn luận

- Viết câu rườm rà, quá nhiều yếu tố biểu cảm làm mất đi tính rõ ràng, xác thực.

- Dẫn chứng quá ít hoặc quá nhiều; chung chung, mang tính chủ quan, thiếu thực tế hay không có.

- Liên hệ quá máy móc, khuôn mẫu, chưa định hướng được hành động cụ thể.

- Thiếu ý, sắp xếp ý lộn xộn.

- Có dấu hiệu tách đoạn.

Yêu cầu viết đoạn văn

a. Nhận diện đề:

- Xác định đúng dạng đề : Bàn về một vấn đề mang tính khái quát hay bàn về một khía cạnh của vấn đề.

- Xác định đúng cách diễn đạt trong đề: theo lối trực tiếp hay gián tiếp.

b. Xác định vấn đề cần nghị luận (chủ đề):

- Căn cứ vào yêu cầu của đề bài, xác định rõ nội dung cần bàn luận.

c. Triển khai vấn đề nghị luận:

- Cần phát triển vấn đề cần nghị luận thành các ý cụ thể, chi tiết.

- Các ý cần được sắp xếp, trình bày một cách logic, chặt chẽ, khoa học, có trọng tâm, tránh lan man, xa đề.

d. Lựa chọn cách trình bày đoạn văn:

- Đoạn văn diễn dịch: Khái quát đến cụ thể, câu chủ đề nằm ở đầu đoạn văn.

- Đoạn văn quy nạp: Cụ thể đến khái quát, câu chủ đề nằm ở cuối đoạn văn.

- Đoạn văn Tổng- Phân- Hợp: Khái quát- cụ thể -Tổng hợp. Câu chốt nằm ở đầu và cuối đoạn văn.

- Đoạn văn móc xích: Các ý đan xen, câu sau thường lặp một số từ ngữ ở câu trước.

- Đoạn văn song hành: Các ý song song nhau, mỗi câu trong đoạn văn nêu một khía cạnh của chủ đề đoạn văn, các câu triển khai nội dung song song nhau, không bao chứa nhau.

Dàn ý đoạn văn nghị luận về một tư tưởng, đạo lí

1. Mở đoạn: - Giới thiệu ngắn gọn vấn đề cần nghị luận (tóm tắt sự việc, dẫn dắt được ý kiến, nhận định…)

2. Thân đoạn ( 4 ý cơ bản )

a. Giải thích vấn đề/ câu nói: Giải thích ngắn gọn vấn đề cần nghị luận (nếu cần) (1-2 dòng).

* Yêu cầu:

- Chỉ giải thích những từ ngữ, hình ảnh còn ẩn ý hoặc chưa rõ nghĩa.

- Phải đi từ yếu tố nhỏ đến yếu tố lớn: giải thích từ ngữ, hình ảnh ẩn ý trước rồi mới khái quát ý nghĩa của cả câu nói.

- Nên dựa vào nôi dung phần Đọc hiểu để giải thích ý nghĩa, tránh suy diễn tùy tiện. Bởi vì có những câu nói khi đứng độc lập thì nó có ý nghĩa khác so với nghĩa trong văn cảnh.

- Nếu đề bài không trích dẫn câu nói thì chỉ cần giải thích ngắn gọn khái niệm/ vấn đề cần bàn luận.

b. Phân tích những mặt đúng (lí lẽ, dẫn chứng), chỉ ra ý nghĩa, tác dụng của tư tưởng, đạo lí.

Phần này thực chất là trả lời câu hỏi: Tại sao? (Vì sao?) Vấn đề được biểu hiện như thế nào? Có thể lấy những dẫn chứng nào làm sáng tỏ? Phân tích các mặt sai, chỉ ra tác hại của tư tưởng, đạo lí.

* Yêu cầu:

- Dẫn chứng phải tiêu biểu, hợp lí, phục vụ cho việc bàn luận.

- Nên kết hợp dẫn chứng lịch sử - hiện tại, trong nước - ngoài nước, người nổi tiếng - người bình thường… sao cho phong phú và có sức thuyết phục.

c. Phân tích mặt tiêu cực: Bác bỏ những tư tưởng sai lệch, chỉ ra tác hại. Nêu quan niệm đúng có liên quan đến tư tưởng, chỉ rõ ý nghĩa, tác dụng.

d. Rút ra bài học nhận thức và hành động:

- Từ sự đánh giá trên, rút ra bài học kinh nghiệm trong cuộc sống cũng như trong học tập, trong nhận thức cũng như trong tư tưởng, tình cảm, …(Thực chất trả lời câu hỏi: từ vấn đề bàn luận, hiểu ra điều gì? Nhận ra vấn đề gì có ý nghĩa đối với tâm hồn, lối sống bản thân?…)

- Bài học hành động: Đề xuất phương châm đúng đắn, phương hướng hành động cụ thể: Phải làm gì? …

* Yêu cầu:

- Bài học phải được rút ra từ chính tư tưởng, đạo lí mà đề bài yêu cầu bàn luận.

- Bài học cần chân thành, giản dị, hướng tới tuổi trẻ, không sáo rỗng, hình thức.

- Nên rút ra hai bài học, một bài học về nhận thức, một bài học về hành động.

3. Kết đoạn: Khẳng định lại vấn đề nghị luận

Phân biệt sự khác nhau giữa bài văn với đoạn văn

* Bài văn

- Bố cục: 3 phần: Mở bài, Thân bài, Kết bài; Tách thành nhiều đoạn rõ ràng.

- Chủ đề cân bàn luận: Triển khai thành hệ thống nhiều luận điểm, luận cứ.

- Liên kết: Liên kết giữa câu với câu trong đoạn văn; liên kết đoạn văn với đoạn văn trong văn bản.

* Đoạn văn

- Bố cục: 3 phần: Mở đoạn, Thân đoạn,Kết đoạn

- Không có dấu hiệu tách đoạn.

- Chủ đề cân bàn luân :Tập trung sâu vào một luận điểm.

- Liên kết: Liên kết giữa câu với câu trong đoạn văn.

Tài liệu tham khảo

1. Tuyển tập 30 đoạn văn NLXH 200 chữ hay nhất

2. Viết đoạn văn NLXH không khó

3. Danh sách đoạn văn NLXH 200 chữ