Soạn bài Quá trình văn học và phong cách văn học (chi tiết)

Câu 2

Câu 2 (trang 183 SGK Ngữ văn 12 tập 1)

Xác định những đặc trưng cơ bản của văn học Phục hưng, chủ nghĩa cổ điển, chủ nghĩa lãng mạn, chủ nghĩa hiện thực phê phán, chủ nghĩa hiện thực xã hội chủ nghĩa. Nói vắn tắt về các trào lưu văn học hiện đại trên thế giới và các trào lưu văn học ở Việt Nam.

Lời giải chi tiết:

a. Hoạt động nổi bật của quá trình văn học là các trào lưu văn học.

Trào lưu văn học là một hiện tượng có tính chất lịch sử, ra đời và mất đi trong một khoảng thời gian nhất định. Đó là một phong trào sáng tác tập hợp những tác giả, tác phẩm gần gũi nhau về cảm hứng, tư tưởng tạo thành một dòng rộng lớn có bề thế trong đời sống văn học của một dân tộc.

b. Các trào lưu văn học chính trên thế giới:

- Văn học thời Phục hưng (Châu Âu thế kỷ XV, XVI):

+ Đặc trưng: giải phóng con người, đề cao cá tính, chống lại sự khắc nghiệt của thời kỳ Trung cổ

+Tác giả tiêu biểu: sếch-xpia (Anh), Xéc-van-tét (Tây Ban Nha),...

- Chủ nghĩa cổ điển (Pháp, thế kỷ XVII)

+ Đặc trưng: coi văn hoá cổ đại là hình mẫu, lý tưởng, luôn đề cao lý trí, sáng tác theo quy luật chặt chẽ

+ Tác giả tiêu biểu: Cooc-nây, Mô-li-e (Pháp)

- Chủ nghĩa lãng mạn

+ Hình thành từ các nước Tây Âu sau cách mạng Pháp 1789

+ Đặc trưng: đề cao những nguyên tắc chủ quan, lấy đề tài trong thế giới tưởng tượng của nhà văn, hình tượng nghệ thuật thường có vẻ đẹp khác thường.

+ Tác giả tiêu biểu: V. Huy-gô (Pháp), F. Sin-le (Đức)

- Chủ nghĩa hiện thực phê phán (Châu Âu thế kỷ XIX).

+ Đặc trưng: thiên về những nguyên tắc tôn trọng khách quan, thường lấy đề tài từ cuộc sống hiện thực, xây dựng những tính cách điển hình vừa có tính khái quát vừa có tính cụ thể, tính cách phát triển hợp logic cuộc sống

+ Tác giả tiêu biểu: H. Ban-dắc (Pháp), L. Tôn-xtôi (Nga)

- Chủ nghĩa hiện thực XHCN.

+ Thời điểm ra đời: thế kỷ XX, sau Cách mạng tháng Mười Nga

+ Đặc trưng: miêu tả cuộc sống trong quá trình phát triển cách mạng, đề cao vai trò lịch sử của nhân dân.

+ Người mở đầu: M. Gor-ki (Nga)

- Chủ nghĩa siêu thực: (Pháp - 1924) với đặc trưng quan niệm về thế giới trên hiện thực mới là mảnh đất sáng tạo của nghệ sĩ. Tác giả tiêu biểu: A. Brơ-tôn.

- Chủ nghĩa hiện thực huyền ảo (Mĩ La-Tinh, sau Thế chiến thứ hai), coi thực tại bao gồm cả thế giới tâm linh, niềm tin tôn giáo, các huyền thoại, truyền thuyết. Tác giả tiêu biểu: G. Mác-két

c. Ở Việt Nam các trào lưu xuất hiện khoảng từ những năm 30 của thế kỷ XX.

- Trào lưu lãng mạn (1932-1945): (Thơ mới, tiểu thuyết lãng mạn). Tác giả tiêu biểu: Thế Lữ, Huy Cận, Xuân Diệu, Hàn Mặc Tử, Chế Lan Viên, Nguyễn Tuân

- Trào lưu hiện thực phê phán (gồm các truyện ngắn, tiểu thuyết hiện thực phê phán). Tác giả tiêu biểu: Nam Cao, Vũ Trọng Phụng, Ngô Tất Tố...

- Trào lưu văn học hiện thực XHCN (Gồm nhiều thể loại, trước và sau Cách mạng Tháng Tám, đặc biệt phát triển trong thời kỳ kháng chiến và xây dựng XHCN ở Miền Bắc).